Osteoarthritis ya movika çokê nexweşiyek pergala masûlkeyê ye, ku ji deformasyon û hilweşîna tevna kartilajê ya movikê pêk tê, ku di encamê de avahî û fonksiyonên kartilajê têk diçin. Nexweşî çend navan hene - gonarthrosis, deformasyona osteoarthritis. Dermankirina arthrosisê ya çokê nexşeyek zelal an dermanek yekane nîne ku dikare bi heman rengî alîkariya her kesê ku ji vê pirsgirêkê dikişîne. Ji ber ku arthrosis nexweşiyek pêşkeftî ye, ew pir caran di jinên ku kîloyên zêde, nexweşiya venoz û kal û pîran de têne dîtin. Dermankirin ji bo her nexweşek kesane tête kirin û tête diyar kirin.
Osteoarthritis movika çokê dikare yekalî an dualî be (li gorî ku nexweşî li ser yek an her du lingan çêdibe). Di nîşanên yekem de, pêdivî ye ku meriv serî li dermankirina têr bide, ji ber ku paşguhkirina vê pirsgirêkê dikare bibe sedema hilweşîna paşîn a kartilage û xuyangkirina hestî û, wekî encam, seqetbûna mirov.
Sê qonaxên nexweşiyê hene:
- Qonaxa destpêkê ya arthrosisa çokê bi windakirina taybetmendiyên şokê ve tête diyar kirin û, di encamê de, dema ku tevdigere, kartilage li hev diqelişe, û dibe sedema nerehetiyek giran ji nexweş re. Xerîb hişk dibe, deforme dibe, zuha dibe û di qonaxên pêşkeftî yên nexweşiyê de jî bi şikestinan zuwa dibe.
- Ji ber kêmbûna qîmetê, deformasyona hestî dest pê dike, ku dibe sedema çêbûna osteophytes (li ser rûyê hestiyan mezin dibin) - ev qonaxa duyemîn a nexweşiyê ye. Perçeya nû ya movik û kapsulê jî di bin deformasyonê de ne, ji ber hişkiya tevgerê movika çok hêdî hêdî atrof dibe. Di heman demê de guherînek di tîrêjiya şilava movikê de jî heye (ew stûrtir dibe, ziravtir dibe), gerguhêzkirina xirab û xirabûna peydakirina xurekên movika çokê. Tenikbûna xêzika di navbera movikên kartilaginous de mesafeya di navbera hestiyên guhezker de kêm dike.
- Nexweşî bi lez pêşve diçe û pir zû diçe qonaxa sêyemîn, dema ku nexweş bi pratîkî nekare ji ber êşa domdar di çokê de tevbigere. Guhertinên gerdûnî û bêveger di tevna kartilage de çêdibin, ku dibin sedema seqetbûna mirovan.
Bi gelemperî, arthrosis an gonarthrosis piştî birînek an birînek çêdibe, dema ku mirov di çokê de êşek giran a domdar hîs dike, ku bi girîngî tevgerên wî asteng dike.
Sedemên pêşveçûna arthrosis
Arthrosisa movika çokê, ku dermankirina wê demek dirêj digire, dikare ji ber faktorên jêrîn xwe diyar bike:
- Pêşniyara genetîkî.
- Birîndar: jihevderketin, birîn, şikestin. Dema ku çokek birîndar tê dermankirin, movik sabît dibe û mirov nikare lingê xwe ji bo demek diyar bitewîne an rast bike. Ev dibe sedema xirabbûna gera xwînê, ku bi gelemperî pêşveçûna gonartroza post-trawmatîk provoke dike.
- Rakirina meniscus.
- Çalakiya laşî ya zêde ya ku ne li gorî temenê mirovî ye, dibe sedema birîn an mîkrotrawma, û her weha hîpotermiya movikan. Mînakî, bazdana li ser asfaltê an squatan ji bo mirovên pîr nayê pêşniyar kirin, ji ber ku di dema van temrînan de zextek girîng li ser movika çokê heye, ku bi kalbûnê re dişewite û nekare li hember van bargiran bisekinin.
- Zêdebûn û qelewbûn. Ev faktor dibe sedema zirarê li menisci, birînên ku pêşveçûna arthrosisê ya çokan provoke dike.
- Ligamentên lewaz an lîgayên qels.
- Arthritis an nexweşiyên din ên hevbeş ên bidestxistî. Pêvajoya înflamatuar dikare bibe sedema kombûna şilava synovial di valahîya hevbeş de an werimandin. Ev provoke dike hilweşîna tevna kartilajê ya çokê, ku dibe sedema arthrosisê girêkên çokê.
- Nexweşiyên metabolîk di laşê mirovan de. Kêmasiya kalsiyûmê bi girîngî rewşa hestî û tevna kartilage di laşê mirovan de xirab dike.
- lingên Flat. Struktura lingê nebaş navenda giraniyê diguhezîne, û barkirina li ser hev mezintir dibe.
- Stres û tansiyona nervê.
Nîşaneyên arthrosisê çokê
Wêneya klînîkî ya nexweşiyê nîşanên jêrîn hene:
- Hestên bi êş. Êş ji nişka ve çêdibe, li gorî barkirina laşî ya li ser çokê. Hestên bi êş dikarin cewherek cûda bin. Di qonaxa destpêkê de, ev lumbago qels in, ku mirov bi gelemperî guh nade wan. Êşa sivik a demkî dikare bi mehan, û carinan jî bi salan were dîtin, heya ku nexweşî berbi qonaxek dijwartir pêşve diçe.
- Deformasyona çokê xuya. Ev nîşan di qonaxên paşîn de xuya dike. Di destpêkê de, çok werimî an werimî xuya dike.
- Di valahiya movikê de an jî kîsta Baker de kombûna şilava movikan. Ev li ser dîwarê pişta hevoka çokê avabûnek zexm e.
- Qirkirina movikan. Dengên qirçîn ên tûj, ku bi êşê re pê re ne, di nexweşên di qonaxên duyemîn û sêyemîn ên nexweşiyê de têne dîtin.
- Reaksiyonên înflamatîkî yên di synoviumê de, wekî encamek ku kartilage diwerimîne û hêjmar zêde dibe.
- Tevgera hevbeş kêm dibe. Di qonaxên paşîn de tê dîtin. Xişandina çokê hema hema ne mumkin dibe û bi êşek giran re tê. Di qonaxa dawîn de, dibe ku çok bi tevahî bêhêz bibe. Tevgera mirov dijwar dibe an jî bi tevahî ne gengaz dibe (hin nexweş li ser lingên xwar tevdigerin).
Dermankirina arthrosisê ya movika çokê
Divê dermankirina arthrosisê ya çokê berfireh be. Heya nuha, dermanek bijîjkî ya ku vê nexweşiyê xilas bike tune. Yek ji şertên herî girîng ên ji bo dermankirina serketî teşhîskirina di wextê de ye. Her ku zû dermankirina arthrosisa çok were destpêkirin, şansê dirêjkirina heyama remisyonê û pêşîgirtina hilweşandin û deformasyona kartilage û tevna hestî ew qas mezintir dibe.
Di dema dermankirinê de, bijîjk û nexweş bi çend karan re rû bi rû dimînin:
- êşê ji holê rakin an kêm bikin;
- Dabeşkirina maddeyên xurdemeniyê ji movika çokê re saz bikin û bi vî rengî fonksiyona wê ya başbûnê zêde bikin;
- Gera xwînê di movika çokê de çalak bike;
- Pişkên li dora movikê xurt bikin;
- Tevgera hevbeş zêde bikin;
- Hewl bidin ku dûrahiya di navbera hestiyên binavkirî de zêde bikin.
Dermankirina nexweşiyê, li gorî qonaxa pêşkeftina wê, dikare muhafezekar û neştergerî be.
Tedawiya muhafezekar a arthrosisê ya çokê
Dermanên êşkêş, dermanên dijî-înflamatuar
Ji bo sivikkirin an kêmkirina êşê, nexweş bi gelemperî qursek dermanên dijî-înflamatuar ên ne-steroidal (NSAIDs) tê diyar kirin. Ev dikarin tablet, rûn, û derzî bin. Di nav dermanên herî gelemperî de ev in. Van dermanan dikarin bi du awayan werin bikar anîn - devkî an jî topkî.
Bi gelemperî, nexweş dermankirina herêmî di forma gêl, rûn, û pêlên germkirinê de tercîh dikin. Bandora van janan tavilê dernakeve, piştî çend rojan (nêzîkî 3-4 rojan). Bandora herî zêde piştî hefteyek karanîna birêkûpêk a dermanê tê bidestxistin. Dermanên weha nexweşiyê bi vî rengî derman nakin, lê tenê êşê kêm dikin, ji ber ku ne gengaz e ku dest bi dermankirina êşê bikin.
Dermanên êşê divê bi hişkî li gorî ku ji hêla doktor ve hatî destnîşan kirin bêne girtin; Pêdivî ye ku ew tenê ji bo êşên giran werin bikar anîn, ji ber ku karanîna dirêj û pir caran dikare bibe sedema bandorên alî û tewra hilweşîna kartila hevbeş jî zûtir bike. Digel vê yekê, bi karanîna dirêj-dirêj a van dermanan re, xetera reaksiyonên neyînî zêde dibe, di nav de ulcera mîdeyê, ulcera duodenal, têkçûna xebata normal ya kezeb, gurçikan, û diyardeyên alerjîk ên di forma dermatitis de jî mimkun e.
Hormones
Carinan, di dermankirina arthrosisê ya movika çokê de, qursek dermanên hormonal tê destnîşankirin. Ger NSAIDs êdî bi bandor nebin û nexweşî bixwe dest pê bike, ew têne derman kirin. Bi gelemperî, dermanên hormonal ên ji bo dermankirina vê nexweşiyê di forma derzîlêdanê de têne bikar anîn.
Kursa dermankirinê bi dermanên hormonal bi gelemperî kurt e û di heyamek giranbûnek giran de, dema ku şilava înflamatuar di nav movikê de kom dibe, tê derman kirin. Hormon hema hema her deh rojan carekê di movikê de tê derzî kirin.
Chondroprotectors
Ji bo nûvekirin û xwarina tevna kartilage di qonaxên destpêkê yên nexweşiyê de, qursek glucosamine û chondroitite sulfate, ku jê re tê gotin chondroprotectors, tê destnîşan kirin. Ev heta niha ji bo arthrosis dermankirina herî bi bandor e. Hema hema ti bertekên wan tune, û bandorên alî di rewşên kêm de çêdibin.
Vasodilators
Ji bo rakirina spazma damarên piçûk, baştirkirina gera xwînê û gihandina xurdeyan ber bi çokê de, û her weha ji holê rakirina êşa damaran, vazodilator têne destnîşan kirin. Ew bi kondroprotektoran bi hev re têne pelçiqandin. Ger arthrosisa çokê bi kombûna şilavê re nebe, di heman demê de tê pêşniyar kirin ku melhem, gêl û şilavên germkirinê bikar bînin.
Xebata dermankirinê
Kursek dermankirina werzîşê dikare pir bikêr be û encamên baş bi xwe re bîne tenê dema ku ji hêla bijîjk ve hatî destnîşankirin û di bin çavdêriyê de, li ser pêşniyarên pispor an perwerdekarek were meşandin. Xwe-derman ji bo tenduristiyê xeternak e. Terapiya werzîşê tê bikar anîn da ku bêtir pêşî li hilweşandina tevna kartilage bigire, pêşveçûna hişkbûnê hêdî bike, û spazmayên masûlkeyê ku dibe sedema êşê rehet bike. Di demên acizbûnê de, terapiya werzîşê berevajî ye. Pêdivî ye ku qursek temrînên kesane yên taybetî, ku ne tenê qonaxa nexweşiyê û rewşa ku kartilage tê de ye, di heman demê de temenê nexweş jî dihesibîne, ji hêla pisporek di vî warî de jêhatî ve were pêşve xistin.
Fîzyoterapî
Fîzyoterapî wekî yek ji awayên terapiya muhafezekar - elektroforez, terapiya lazerê, akupunktur, herikên diadînamîk, UHF tê bikar anîn. Kursek masajê ya herêmî jî encamên erênî dide. Rêbazên fîzototerapî di çend rêgezan de tevdigerin - êşê kêm dike, iltîhaba kêm dike, metabolîzma di hundurê movikê de normal dike, û fonksiyonên wê yên asayî vedigire. Rêbaz û dirêjahiya dermankirina fîzototerapî ji hêla dîroka bijîjkî ya nexweş ve tê destnîşankirin û tenê piştî teşhîs û lêkolînek bêkêmasî ya rewşa movikan tê destnîşankirin.
Fîzyoterapî ya kêmkirina êşê tê de hene:
- Tîrêjkirina ultraviyole pêla navîn (tîraja SUV). Têkiliya ronahiya ultraviyole bi çermê çokê re heya ku sorbûnek piçûk xuya dike berdewam dike. Materyalên ku di nav tevnan de hesasiyeta fîberên nervê dişewitînin têne çêkirin, ji ber vê yekê bandora analjezîk tê bidestxistin. Demjimêra qursa dermankirinê ji hêla bijîjk ve li gorî nîşanan, pir caran û giraniya êşê tê destnîşan kirin. Bi gelemperî, qursa dermankirinê bi qasî 7-8 danişînan e.
- Terapiya magnetîkî ya herêmî bi armanca başkirina giştî ya laşê nexweş. Ev pêvajo iltîhaba xwe sist dike, êşê ji holê radike, û spazma masûlkan bêbandor dike. Di qonaxên destpêkê de ji bo arthrosisa movika çokê bi bandor tê bikar anîn. Kursa dermankirinê bi gelemperî ji 20-25 proseduran sînorkirî ye, ku her yek ji wan nîv saetê dom dike.
- Tedawiya lazerê ya infrared, tedawiya UHF-ê kêm-zêde, terapiya santîmetre (terapiya SMV).
- Ultrasound, darsonvalîzasyon, serşokên dermankirinê, terapiya navbeynkariyê, ku ji bo baştirkirina gera xwînê di nav movikan de tê destnîşan kirin.
Tedawiya havîngeha paqijî ne girîngiyek piçûk e. Ev tedawî ji bo osteoarthritis deformasyon û dystrophic tête diyar kirin. Ev dermankirin, mîna yên ku berê hatine navnîş kirin, berevajîyên wê hene, ji ber vê yekê bijîjkê beşdarî bi baldarî dîroka bijîjkî ya nexweş lêkolîn dike berî ku rêbaza sanitarî-resortê pêşniyar bike.
Dermankirina neştergerî ya arthrosisê ya çokê
Ev rêbazek radîkal a dermankirina arthrosisê ya çokê ye, ku bi qismî an bi tevahî fonksiyona movikê vedigere. Rêbaz û formên destwerdana neştergerî bi asta zirara hevbeş, û her weha bi dîroka bijîjkî ya nexweş ve girêdayî ye.
Arthrosisa dereng a movika çokê tenê bi emeliyatê dikare were derman kirin - movika çokê bi tevahî an jî qismî bi endoprotez tê guheztin. Dermankirina neştergerî ne tenê dihêle ku başbûnê baştir bike, lê di heman demê de şiyana nexweş a xebatê di qonaxên paşîn ên arthrosisa çokê de jî vegerîne. Pir kes serdema başbûnê ya dirêj bi karanîna terapiya werzîşê, mekanoterapî û rêyên din wekî kêmasiyek girîng a operasyonê dihesibînin.
Ji bo arthrosisa movika çokê çend celeb destwerdana cerahî hene:
Pêşîlêgirtina gewriya çokê
Ji bo ku xwe ji vê nexweşiyê dûr bixin, mirovên di xetereyê de (werzişvan, pîr, mirovên giran, xebatkarên pargîdaniyê) divê hin rêwerzan bişopînin:
- Xwarina rast û şerê li dijî giraniya zêde. Pêdivî ye ku hûn xwarinên netendurist ji parêza xwe derxînin - xwarinên rûn, xwarinên sorkirî, alkol, û çêtir e ku hûn bi xurekek ku bi ferdî ji we re bibe alîkar ku hûn parêzek guncan hilbijêrin bişêwirin.
- Dema ku werzîşê dilîzin, barkirina li ser movikên xwe bişopînin û heke hewce be wê kêm bikin.
- Tenduristiya xwe bişopînin û nexweşiyên infeksiyonê di wextê xwe de derman bikin, pêşî li kronîkbûna wan bigirin.
- Tedawiya biwext û têr a nexweşiyên spinal, heke hebe, pêşveçûna pozîsyona rast.
- Çalakiyên werzîşê (bisiklêtan, avjenî, meşîn, temrînên taybetî yên jîmnastîkê ji bo movikan).
- Xwe-derman tune! Di nîşanên yekem ên gewriya çokê de, biçin klînîkê.
- Ji stresê dûr bikevin, xewek xweş hebe.
- Bi pergalî berevaniya xwe zêde bikin (xwe hişk bikin an bi kêmanî salê 2-3 caran qursek vîtamînan bigirin).
- Ji hîpotermiya laş, nemaze li lingên jêrîn dûr bixin.
Jiyanek tendurist û dermankirina biwext rêyên çêtirîn in ji bo pêşîgirtina gewriya çokan.